ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΜΙΔΑ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΤΩΝ ΠΕΛΑΤΩΝ ΤΩΝ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ
ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ: 22 Αυγούστου 2011
ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ: Η πρόταση της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας
| ΠΡΟΣ: | τον Πρόεδρο της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Δρ. Νικόλαο Βασιλάκο |
Στα πλαίσια της δημόσιας διαβούλευσης σχετικά με τη διαχείριση του χρέους των πελατών των προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας και προκειμένου να γίνει πλήρως κατανοητή η σκοπιμότητα και σημασία των προτάσεων της οργάνωσής μας, τα μέλη της οποίας είναι εκμισθωτές κάθε είδους ακινήτων, θα πρέπει πρωτίστως να επισημανθούν οι παρακάτω γενικές και ειδικές παράμετροι:
1. Το φαινόμενο της μη πληρωμής λογαριασμών κοινής ωφέλειας είναι μια ακόμη δυσμενής συνέπεια της πρωτοφανούς κρίσης που βιώνουμε ως κοινωνία και οικονομία. Στόχος της παρέμβασης της ΡΑΕ, κατά την άποψή μας, πρέπει να είναι αφενός να διευκολυνθούν στην πληρωμή της οφειλής τους οι καταναλωτές που στο παρελθόν ήταν συνεπείς αλλά τώρα αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα λόγω της κρίσης και αφετέρου να αντιμετωπιστούν οι κατά σύστημα κακόπιστοι που επιβαρύνουν κατ’ επάγγελμα τόσο τις επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας όσο και τους εκμισθωτές ακινήτων.
2. Οι οφειλέτες προς τις εταιρείες παροχής ηλεκτρικού ρεύματος και ιδίως οι οφειλέτες στους οποίους καταγράφονται τα μεγαλύτερα ποσοστά ασυνέπειας στην εκπλήρωση των οικονομικών τους υποχρεώσεων, είναι εξ ορισμού κατά κύριο λόγο οι χρήστες-μισθωτές των ηλεκτροδοτούμενων ακινήτων, και όχι οι ιδιοκτήτες τους. Ο λόγος είναι ότι οι ιδιοκτήτες εκ των πραγμάτων εντοπίζονται εύκολα και άμεσα από τις ΔΕΚΟ ενώ εξίσου εύκολα μπορούν να τους επιβληθούν μέτρα είσπραξης των οφειλών τόσο των ιδίων όσο και των ενοικιαστών τους.
3. Πολλαπλασιάζεται καθημερινά το φαινόμενο συστηματικής παραβίασης μετρητών και κλοπής ρεύματος, όχι από μισθωτές ή ιδιοκτήτες, αλλά από άτομα που υπογράφοντας ένα μισθωτήριο, εγκαθίστανται σε κάποιο ακίνητο (κατοικία, κατάστημα, γραφείο κλπ.) με την εξ αρχής πρόθεση να μην καταβάλουν ούτε ένα ενοίκιο, ούτε ένα λογαριασμό κοινής ωφέλειας, ούτε ένα λογαριασμό κοινοχρήστων, και, μετά από μακρόχρονη δικαστική διαδικασία εξώσεως, συχνά, κατά την αποχώρησή τους, καταστρέφουν το ίδιο το ακίνητο! Πρόκειται για το γνωστό φαινόμενο των “tenants from hell” (ΗΠΑ, Αγγλία, Καναδάς,), “locataires mauvais payeurs” (Γαλλία, Βέλγιο), “inquilini morosi” (Ιταλία) ή “mietnomaden” στη Γερμανία, εναντίον των οποίων η Γερμανική Κυβέρνηση υιοθέτησε εφέτος συγκεκριμένα αποτρεπτικά μέτρα.
4. Στην πράξη έχει αποδειχθεί δυστυχώς ότι κατά κανόνα, ο κυριότερος λόγος διαδοχικής αλλαγής προμηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας δεν είναι το ευνοϊκότερο τιμολόγιο ή η βελτιωμένη παροχή υπηρεσιών αλλά αποκλειστικά και μόνο η ύπαρξη τεράστιων ανεξόφλητων οφειλών προς τον προηγούμενο προμηθευτή ή η αποφυγή της απευθείας χρέωσης και καταβολής των δημοτικών και λοιπών συνεισπραττομένων τελών & εισφορών μέσα από τον λογαριασμό κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας!
5. Οι τελικά βαρυνόμενοι με την εξόφληση των απλήρωτων λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος - ανεξαρτήτως του πραγματικού χρήστη του ακινήτου-, δηλαδή τα θύματα, είναι οι ιδιοκτήτες / εκμισθωτές ακινήτων, τόσο για όσους λογαριασμούς της ΔΕΗ που εκδίδονται στο δικό τους όνομα (επειδή συχνά ο μισθωτής αρνείται να μεταφέρει τη σύνδεση παροχής ρεύματος στο όνομά του, παρότι υποχρεούται συμβατικά) όσο και για τα δημοτικά τέλη, που συνεισπράττονται με τους λογαριασμούς αυτούς διότι δεν συμπεριλαμβάνονται στους λογαριασμούς των λοιπών παρόχων πλην Δ.Ε.Η.
6. Η διεκδίκηση των παραπάνω οφειλόμενων ποσών τόσο από τους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας, όσο και από τους ιδιοκτήτες - εκμισθωτές που αναγκάστηκαν να τα καταβάλλουν αυτοί, αντί των πραγματικών οφειλετών -μισθωτών, είναι πραγματικά χωρίς αντικείμενο. Μπορεί να διαρκέσει αρκετά χρόνια, ενώ είναι σπανιότατη η δυνατότητα εκτέλεσης της σχετικής δικαστικής απόφασης, καθόσον οι οφειλέτες αυτοί στερούνται εμφανών ή αξιόχρεων περιουσιακών στοιχείων.
Οι προτάσεις μας στα ειδικότερα θέματα είναι οι εξής:
1. Δεδομένου ότι -όπως προαναφέρθηκε- η αναζήτηση των οφειλόμενων ποσών είναι δαπανηρή και χρονοβόρα, ο μοναδικός αποτελεσματικός τρόπος περιορισμού του φαινομένου της μη καταβολής οφειλών κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, είναι η άμεση διακοπή της ρευματοδότησης και η αδυναμία επανασύνδεσης του οφειλέτη αν δεν τακτοποιήσει τις οφειλές του όχι μόνο προς τον προηγούμενο πάροχο, αλλά προς τους Ο.Τ.Α. και λοιπούς φορείς που εισπράττουν τα αναλογούντα τέλη μέσω των λογαριασμών κατανάλωσης ρεύματος. Κατά συνέπεια θα πρέπει:
α. Να απαλειφθεί η καταστροφική δεύτερη περίοδος της ισχύουσας παράγρ. 1 του άρθρου 10 του Κώδικα Προμήθειας που ορίζει ότι: «Η αλλαγή Προμηθευτή επιτρέπεται έπειτα από προηγούμενη καταγγελία της σύμβασης προμήθειας και δεν μπορεί να παρεμποδιστεί εξ αιτίας μη εξόφλησης χρεώσεων που έχουν επιβληθεί». Με την απάλειψη αυτή δεν θα απαγορεύεται η αλλαγή Προμηθευτή πλην όμως θα δημιουργηθεί ένα ισχυρό διαπραγματευτικό μέσο του προηγούμενου Προμηθευτή για την εξόφληση των οφειλών προς αυτόν, ενώ ταυτόχρονα θα δημιουργηθεί κίνητρο στον νέο Προμηθευτή -προκειμένου να αυξήσει την πελατεία του- να εξοφλήσει την υφιστάμενη οφειλή προς τον προηγούμενο και στη συνέχεια να διακανονίσει το σχετικό ποσό απευθείας με τον καταναλωτή, που θα έχει συνάψει με αυτόν νέα σύμβαση παροχής ηλεκτρικού ρεύματος.
β. Να καθιερωθεί δικαίωμα απόρριψης από τον νέο Προμηθευτή, της αίτησης για Προσφορά Προμήθειας λόγω ύπαρξης ληξιπρόθεσμων οφειλών, όχι μόνο στην περίπτωση οφειλών στον ίδιο Προμηθευτή, αλλά και για οφειλές προς τον προηγούμενο/ους Προμηθευτή.
γ. Να καθιερωθεί δυνατότητα του Προμηθευτή να αυξήσει το ποσό της εγγύησης στην περίπτωση πελάτη με ιστορικό ληξιπρόθεσμων οφειλών.
2. Ως εκ τούτου, προτείνουμε τη θέσπιση της απαγόρευσης αλλαγής Προμηθευτή, λόγω ύπαρξης ληξιπρόθεσμων οφειλών του Πελάτη (debt blocking) προς τον προηγούμενο προμηθευτή, ή προς τρίτους για συνεισπραττόμενα τέλη (δημοτικά τέλη κλπ.). Διαφωνούμε πλήρως με την διατυπούμενη επιχειρηματολογία ΚΑΤΑ της θέσπισης διαδικασίας απαγόρευσης αλλαγής προμηθευτή ως δήθεν οδηγούσας στη διόγκωση του χρέους ή μη επιτρέπουσας τον ανταγωνισμό. Πρωτίστως η απαγόρευση αλλαγής Προμηθευτή δεν θα οδηγήσει σε αύξηση του χρέους εφόσον αυτή συνδυαστεί με την δυνατότητα του Προμηθευτή να διακόψει την παροχή ρεύματος. Αντίθετα με τα σημερινά δεδομένα, δημιουργείται συνεχής αύξηση του χρέους, διότι ακόμα κι αν ο Προμηθευτής αποφασίσει να διακόψει την παροχή ρεύματος, ο οφειλέτης δεν εμποδίζεται να συνάψει νέα σύμβαση με άλλο Προμηθευτή και να συνεχίσει να μην εξοφλεί τους νέους λογαριασμούς. Εξάλλου, ούτε ο ανταγωνισμός νοθεύεται εφόσον ο οφειλέτης λόγω των οφειλών του έχει επιδείξει αντισυναλλακτική συμπεριφορά και είναι απολύτως παράλογο να διευκολυνθεί στο να συνεχίσει να επιδεικνύει την ίδια ακριβώς συμπεριφορά. Άλλωστε οι ίδιες οι οφειλές δημιουργούν προβλήματα στον ανταγωνισμό εφόσον όταν σωρευτούν σε έναν Προμηθευτή αυτός θα αναγκαστεί να αυξήσει τις χρεώσεις του στους συνεπείς καταναλωτές προκειμένου να καλύψει τις σχετικές απώλειες. Τέλος, η αύξηση των πελατών-καταναλωτών ενός Προμηθευτή μέσω της διευκόλυνσης που παρέχει σε αυτούς να συνάψουν νέες συμβάσεις παροχής ρεύματος σε βάρος των προηγούμενων Προμηθευτών τους, προς τους οποίους οφείλουν ενδεχομένως σημαντικά ποσά, δημιουργεί αντιθέτως ζητήματα αθέμιτου ανταγωνισμού που ελέγχονται τόσο από την εσωτερική όσο και από την κοινοτική νομοθεσία. Σχετικά σημειώνουμε ότι στην περίπτωση των τραπεζικών προϊόντων, επιτρέπεται η μεταφορά ανεξόφλητων οφειλών δανειοληπτών - οφειλετών μεταξύ των πιστωτικών ιδρυμάτων, πλην όμως η οφειλή προς τον αρχικό δανειστή εξοφλείται πλήρως από τον νέο, ο οποίος με τον τρόπο αυτό αναδέχεται το σχετικό χρέος, χωρίς η πρακτική αυτή να έχει κριθεί ότι νοθεύει τον ελεύθερο ανταγωνισμό.
3. Η ιδέα δημιουργίας βάσης δεδομένων τύπου «Τειρεσία», παρότι θα ήταν ιδιαίτερα αποτελεσματική, δεν φαίνεται να είναι σήμερα πραγματοποιήσιμη. Δυστυχώς η υπερβολική σύγχρονη τάση προστασίας των «προσωπικών δεδομένων» στη χώρα μας, καταλήγει τελικά σε σκανδαλώδη υπερπροστασία και ατιμωρησία όσων κατά σύστημα αθετούν τις υποχρεώσεις τους έναντι των υπολοίπων που είναι συνεπείς και ιδιαίτερα έναντι εκείνων προς τους οποίους οφείλουν!
4. Σχετικά με τον τρόπο ενημέρωσης των Προμηθευτών για την ύπαρξη προηγούμενων ληξιπρόθεσμων οφειλών, συμφωνούμε απόλυτα με την πρόταση της ΡΑΕ για την καθιέρωση της (αυτονόητης) υποχρέωσης υποβολής τελευταίου (εξοφλημένου) εκκαθαριστικού λογαριασμού ως προϋπόθεση για την προσφορά προμήθειας, ως πιο απλή και διαφανή.
5. Σχετικά με τις πάγιες εντολές πληρωμής λογαριασμών, στις οποίες θα πρέπει να συμπεριληφθούν και οι πληρωμές μέσω αυτόματης χρέωσης πιστωτικής κάρτας, κάτι συνηθέστατο και ίσως αυτονόητο για τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, ζητούμε να προτείνει η ΡΑΕ στους παρόχους να καθιερώσουν έκπτωση 3-5% σε όσους καταναλωτές εξοφλούν αδιατάρακτα τις σχετικές οφειλές τους με τους παραπάνω τρόπους.
6. Η εγκατάσταση μετρητών με δυνατότητα προπληρωμής εξασφαλίζει τα συμφέροντα όλων, των παρόχων, των ιδιοκτητών αλλά και των ίδιων των ενοικιαστών, ιδιαίτερα φοιτητών κλπ. σε μικρά διαμερίσματα, και αποτρέπει πλήρως τη δημιουργία οποιουδήποτε χρέους. Η δυνατότητα αυτή δεν υπάρχει σήμερα στην Ελλάδα για παροχή ρεύματος, είναι όμως συνηθέστατη στις κάρτες κινητής τηλεφωνίας και στις κάρτες διαδικτυακών συναλλαγών. Το συγκεκριμένο σύστημα θα μπορούσε να είναι ανταγωνιστικό και θα παρουσίαζε μικρότερο κόστος για τους καταναλωτές λόγω του ότι αυτοί δεν θα υποχρεώνονταν να καταβάλλουν εγγύηση και λόγω του ότι θα μπορούσε να υπάρχει ακόμη και μικρότερη χρέωση ανά κιλοβατόρα, επειδή ο Προμηθευτής δεν θα έχει επισφάλεια ως προς την εξόφληση του λογαριασμού. Αντίστοιχα, η σταδιακή εισαγωγή και χρήση τέτοιων μετρητών θα μειώσει αισθητά και το κόστος τους, το οποίο σε κάθε περίπτωση μπορεί και να επιδοτείται σε κάποιο ποσοστό από τον Προμηθευτή, λόγω ακριβώς της εισπρακτικής βεβαιότητας που του εξασφαλίζει το σύστημα αυτό.
7. Να θεσπιστούν διευκολύνσεις (εξόφληση σε δόσεις) για τους καταναλωτές που καθυστερούν την εξόφληση των υποχρεώσεών τους, εφόσον ήταν συνεπείς τους προηγούμενους 12 – 24 μήνες.
Στη διάθεσή σας για κάθε άλλη διευκρίνιση ή συνεργασία.
Με εκτίμηση
Για το Διοικητικό Συμβούλιο
Ο Πρόεδρος
Στράτος Ι. Παραδιάς
Δικηγόρος Α.Π.
Πρόεδρος της ΠΟΜΙΔΑ και της Διεθνούς Ενώσεως Ιδιοκτητών Ακινήτων (UIPI)
Ο Αντιπρόεδρος
Χαράλαμπος Τσουτρέλης
Καθηγητής ΕΜΠ
τ. Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου Εθνικής Ενεργειακής Στρατηγικής